Heeft de inspreker van uw navigatietekst ook een ‘recht op stem’ (niet te verwarren met ‘stemrecht’)? Valt een stem onder de bescherming van het portretrecht? Of moet eventuele bescherming via een andere route worden gezocht? TomTom had een Fransman wat teksten laten inspreken die vervolgens in het navigatiesysteem werden gebruikt. De inspreker had daarvoor geen toestemming verleend. Hij zag hierin een inbreuk op zijn naburige rechten, portretrechten en zijn privacy. De rechtbank Amsterdam denkt er anders over, onder meer omdat de inspreker en zijn stem niet bekend of herkenbaar zijn. De stemkunstenaar kon zich dus niet verzetten tegen het gebruik van zijn stem door TomTom. Het beroep op zijn portretrecht werd niet gehonoreerd omdat een stem geen afbeelding is.
Had een ‘bekende stem’ meer kans gemaakt? Bekende personen lenen vaak hun stem aan een commercial, niet alleen hun uiterlijk. Neem bijvoorbeeld Gert Jan Dröge, die in een serie commercials voor Royal Club speelde. Dat was zo’n groot succes dat het merk hem voor een nieuwe serie vroeg. Dit keer om een aantal tv-commercials in te spreken. Maar Dröge weigerde. Royal Club liet zich niet kennen en gebruikte een vervanger met een ‘geaffecteerde, gemaakt deftige mannenstem’. Ook daarover is toen (in 1996) geprocedeerd, maar niet op grond van het portretrecht. Wel op grond van onrechtmatig handelen. En ook toen werd de lat hoog gelegd: de stem van Dröge bevatte volgens de rechter niet ’een dusdanig timbre en karakteristieke uitspraak en een bepaald onderscheidend vermogen’ dat de luisteraar van de imitatiestem spontaan de associatie met Dröge zou hebben. Ook werd niet aannemelijk geacht dat het publiek zou denken dat Dröge aan de tweede serie (geheel anders vormgegeven commercials) had meegewerkt, omdat hij ook in de eerste serie van Royal Club was verschenen. Onder omstandigheden kan een bekende stem bescherming inroepen, bijvoorbeeld als er zonder toestemming van ‘de stem’ wordt aangehaakt bij diens bekendheid. Bescherming van een stem op basis van het portretrecht is echter een brug te ver.
Daan van Eek, auteursrecht advocaat
|
kantoor Emerald House Jozef Israëlskade 48-G Amsterdam t 020 - 305 3066 www.hoogenhaak.nl |
post Postbus 76780 1070 KB Amsterdam e info@hoogenhaak.nl f 020 - 305 3069 kvk 34314579 |
Heeft de inspreker van uw navigatietekst ook een ‘recht op stem’ (niet te verwarren met ‘stemrecht’)? Valt een stem onder de bescherming van het portretrecht? Of moet eventuele bescherming via een andere route worden gezocht? TomTom had een Fransman wat teksten laten inspreken die vervolgens in het navigatiesysteem werden gebruikt. De inspreker had daarvoor geen toestemming verleend. Hij zag hierin een inbreuk op zijn naburige rechten, portretrechten en zijn privacy. De rechtbank Amsterdam denkt er anders over, onder meer omdat de inspreker en zijn stem niet bekend of herkenbaar zijn. De stemkunstenaar kon zich dus niet verzetten tegen het gebruik van zijn stem door TomTom. Het beroep op zijn portretrecht werd niet gehonoreerd omdat een stem geen afbeelding is.
Had een ‘bekende stem’ meer kans gemaakt? Bekende personen lenen vaak hun stem aan een commercial, niet alleen hun uiterlijk. Neem bijvoorbeeld Gert Jan Dröge, die in een serie commercials voor Royal Club speelde. Dat was zo’n groot succes dat het merk hem voor een nieuwe serie vroeg. Dit keer om een aantal tv-commercials in te spreken. Maar Dröge weigerde. Royal Club liet zich niet kennen en gebruikte een vervanger met een ‘geaffecteerde, gemaakt deftige mannenstem’. Ook daarover is toen (in 1996) geprocedeerd, maar niet op grond van het portretrecht. Wel op grond van onrechtmatig handelen. En ook toen werd de lat hoog gelegd: de stem van Dröge bevatte volgens de rechter niet ’een dusdanig timbre en karakteristieke uitspraak en een bepaald onderscheidend vermogen’ dat de luisteraar van de imitatiestem spontaan de associatie met Dröge zou hebben. Ook werd niet aannemelijk geacht dat het publiek zou denken dat Dröge aan de tweede serie (geheel anders vormgegeven commercials) had meegewerkt, omdat hij ook in de eerste serie van Royal Club was verschenen. Onder omstandigheden kan een bekende stem bescherming inroepen, bijvoorbeeld als er zonder toestemming van ‘de stem’ wordt aangehaakt bij diens bekendheid. Bescherming van een stem op basis van het portretrecht is echter een brug te ver.
Daan van Eek, auteursrecht advocaat